Podstawowe pojęcia
Nieświadomość |
Fantazje/marzenia |
Procesy pierwotne i wtórne |
Mechanizmy obronne |
Przeniesienie |
Psychologia jednej osoby vs. psychologia diady |
Nieświadomość
"Nie jesteśmy panami we własnym domu"- Freud |
Racjonalne rozumienie czynników motywujących działania często okazuje się niewystarczające |
Nieświadomość wg. Freuda |
Obszar funkcjonowania psychicznego, w którym impulsy i pragnienia, a także pewne wspomnienia są oddzielone od świadomości. |
Oddzielenie od świadomości następuje, ponieważ: |
1. Towarzyszące impulsom, pragnieniom, wspomnieniom afekty są zbyt zagrażające
2. Treść impulsów i pragnień jest uwarunkowana kulturowo i uznawana przez jednostkę za nieakceptowalną |
Freud: ego utrzymuje aspekty doświadczenia pochodzące z bardziej pierwotnego Id poza świadomością |
Brenner: Współczesny model konfliktu: Każde doświadczenie lub działanie jako odzwierciedlenie określonego rodzaju kompromisu między ukrytym pragnieniem a lękiem przed konsekwencjami |
Fantazje/marzenia
Fantazje odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu psychicznym i sposobie odnoszenia się do doświadczeń zewnętrznych, zwłaszcza do relacji z innymi ludźmi |
Fantazje różnią się stopniem, w jakim są świadome |
- Marzenia na jawie
- Ulotne fantazje na granicy świadomości
- Głęboko nieuświadomione fantazje wyzwalające mechanizmy obronne |
Wczesne ujęcie Freuda: |
Fantazje powiązane z pragnieniami związanymi z seksualnością lub agresją i pełniły funkcję wyimaginowanego spełnienia pragnień |
Późniejsze przekonanie Freuda i innych analityków: |
Kilka funkcji psychicznych fantazji, w tym:
- potrzeba regulacji poczucia własnej wartości
- potrzeba regulacji afektu
- potrzeba zapanowania nad traumą |
Fantazje są postrzegane jako motywujące nasze zachowanie i kształtujące doświadczenie, a mimo to w większości działają poza świadomością |
Eksploracja i interpretacja fantazji pacjentów jest ważnym elementem procesu psychoanalitycznego |
Proces pierwotny i wtórny
Proces pierwotny |
Wczesna lub pierwotna forma funkcjonowania psychicznego, rozpoczynająca się w chwili narodzin i nieświadomie kontynuująca działanie przez całe życie |
|
W procesie pierwotnym nie ma rozróżnienia między przeszłością, teraźniejszością i przyszłością |
Różne uczucia i doświadczenia mogą zostać skondensowane w jeden obraz lub symbol, uczucia mogą być wyrażane metaforycznie, a tożsamości różnych osób mogą się łączyć |
Niemowlęta funkcjonują w trybie procesu pierwotnego i jest to część normalnego rozwoju |
Proces pierwotny można zaobserwować w dzieciństwie i dorosłości w snach i fantazjach, a także skondensowane u osób cierpiących na ostrą psychozę |
|
Proces wtórny |
Forma funkcjonowania psychicznego związana ze świadomością. Jest logiczny, sekwencyjny i uporządkowany. Stanowi podstawę racjonalnego, refleksyjnego myślenia |
Mechanizmy obronne
Mechanizm obronny |
Proces wewnątrzpsychiczny, którego funkcją jest unikanie bólu emocjonalnego poprzez usuwanie myśli, pragnień, uczuć lub fantazji poza świadomość |
Intelektualizacja |
Mówienie o czymś zagrażającym przy zachowaniu emocjonalnego dystansu wobec związanych z tym uczuć |
Projekcja |
Przypisanie własnych uczuć lub motywów, które uznano za zagrażające, innym osobom |
Reakcja upozorowana |
Zaprzeczanie odczuwaniu zagrożenia i deklarowanie czegoś przeciwnego |
Rozszczepienie |
Próba uniknięcia zanieczyszczenia swojego postrzegania drugiej osoby jako dobrej przez negatywne uczucia. Rozszczepienie reprezentacji na dwa różne obrazy |
Melanie Klein: |
Umiejętność integrowania dobrych i złych reprezentacji matki jest osiągnięciem rozwojowym, które wymaga zdolności tolerowania ambiwalentnych uczuć wobec niej.
Poważniejsze zaburzenia łączą się z nieosiągnięciem tej umiejętności w dorosłości.
Rozszczepienie ma poważniejszy wpływ na życie niż inne obrony, ponieważ łączy się z doświadczaniem gwałtownych wahań w postrzeganiu i uczuciach, co utrudnia utrzymywanie stabilnych relacji |
Przeniesienie
Podejście Freuda do przeniesienia |
Zauważył, że pacjenci często postrzegali go i odnosili się do niego w podobny sposób do sposobu postrzegania znaczących postaci z dzieciństwa, zwłaszcza rodziców.
Zaczął spekulować, że pacjenci przenosili wzorzec z przeszłości do obecnej sytuacji |
Początkowo Freud uważał przeniesienie za przeszkodę w terapii |
Przeniesienie jako forma oporu przed przypominaniem sobie traumatycznych doświadczeń. Pacjenci będą odgrywać poprzednie relacje, zamiast je sobie przypominać |
Ostateczne podejście: Przeniesienie jako niezbędny element procesu psychoanalitycznego |
Przeżywanie przeszłości w relacji analitycznej daje możliwość pomocy w zrozumieniu, jak przeszłe relacje wpływają na doświadczenie teraźniejszości. Emocjonalna bezpośredniość |
Psychologia jednej osoby vs. diady
Przejście od psychologii jednej osoby do psychologii diady |
Istotny postęp dokonany w wielu szkołach psychoanalitycznych |
Psychologia jednej osoby |
Terapeuta jest obiektywnym i neutralnym obserwatorem, który może służyć jako pusty ekran, na który pacjent projektuje przeniesienie |
Psychologia diady |
Terapeuta i pacjent są postrzegani jako współuczestnicy, angażujący się w ciągły proces wzajemnego wpływu, zarówno na świadomymi i nieświadomym poziomie |
Przejście do psychologii diady ma wpływ na ewolucję pojęć i techniki psychoanalitycznej |
Terapeuta nie może zrozumieć pacjenta bez rozwinięcia świadomości własnego ciągłego wkładu w interakcję -> rola autoeksploracji |
|
|
|
